Spreken Nederlanders sneller dan Vlamingen?

Toen ik nog Nederlands gaf aan buitenlandse leerlingen, adviseerde ik hun vaak voorál naar Nederlandstalige programma's op de Belgische televisie te kijken. Het leek mij dat de taal van die programma's voor NT2-leerders makkelijker te volgen was dan die op de Nederlandse televisie. Bewijzen daarvoor had ik niet, maar ik vermoedde dat Vlamingen meer hun best doen bij het articuleren van woorden en bovendien spreken ze rustiger.

Die vermoedens worden nu bevestigd: er is een onderzoek gedaan naar de hoeveelheid lettergrepen die Vlaamse en Nederlandse leraren in één minuut uitspreken. Zie hieronder de uitslag van dat onderzoek. Het filmpje komt van een bijzonder interessante site voor docenten Nederlands: de wereld van het Nederlands.

Hoe het bevalt in het VO

De hektiek van alle dag als docent Nederlands maakt dat ik op het moment weinig tijd overhoud voor bloggen. Zo'n zes weken werk ik nu op een reguliere school voor voortgezet onderwijs. Het is enerverend, druk, elke dag overspoelt me met informatie, gewoontes en regels. Maar het is bovenal erg boeiend en leuk. Nog geen moment spijt gehad van de overstap van stafmedewerker ROC naar docent VO.

Wat me erg is overvallen in mijn nieuwe baan zijn de honderden keuzes die je op een dag moet maken. Vooral de keuzes als reactie op vragen van leerlingen: "Ik heb mijn huiswerk niet af, mag ik toch de les in of moet ik op de gang mijn huiswerk maken?"; "Mijn boeken liggen nog in mijn kluisje mag ik ze even halen?"; "Mag ik even naar mijn mentor tijdens uw les, ik moet hem iets vragen"; "Mag ik vandaag naast Jeroen zitten?"; "Mag ik tijdens het maken van die opdracht naar mijn i-pod luisteren?"; "Mag ik een lolly eten, dan is het voor mij makkelijker om mijn mond te houden..."; "Mag ik een half uur eerder weg, ik heb geen briefje, maar ik moet echt naar de tandarts"; "Mag ik het proefwerk op de gang maken? Dan kan ik me beter concentreren" en meteen een andere leerling erachteraan: "mag ik dat dan ook?" Hmm, de ene leerling al toestemming gegeven, twee leerlingen op de gang is niet handig, maar als de ene het mag, dan de andere toch ook, crunch...

Keer op keer probeer ik de juiste keuze te maken en in te schatten wat de consequentie is van een bepaalde keuze. Steeds zoeken naar een evenwicht tussen de schoolregels en wat ik zelf daarnaast wel of niet accepteer of wenselijk acht. Honderden keuzes op een dag. Als je zelf niet voor de klas staat en je wil dat zelf eens meemaken, doe dan eens de test: jij voor de klas en je ontdekt welke afwegingen een docent de hele dag door moet maken.

De eerste week heb ik me verbaasd (en genoten) van een heel ander type leerling dan ik kende van het ROC. De leerlingen op mijn nieuwe school hebben niet onmiddellijk overal kritiek op, lijken over het algemeen gedweeër dan de extraverte 'hartopdetonghebbende' leerlingen met wie ik bij het ROC gewerkt heb. Dat is geen negatief waarde-oordeel over de ROC-leerlingen! Ik vond hen nét zulke boeiende mensen als mijn leerlingen nu, maar ánders boeiend.

Regels, gewoontes. Twee zoemers die afgaan tussen de lessen. Leerlingen die het lokaal niet uitmogen / niet uitgaan vóór de eerste zoemer. Bij het ROC waren de grenzen tussen de lessen niet zo scherp. Een les was afgelopen als de stof van die dag behandeld was. Soms was dat vijf minuten vóór het officiële eind, soms vijf minuten later. Je kon leerlingen 'los' laten als dat zo uit kwam. Nu blijf ik met mijn leerlingen in het lokaal tot die eerste zoemer, dat voelt soms vreemd en gekunsteld. Maar de reden ervoor is duidelijk: het geeft zoveel meer rust in het gebouw als er niet de hele dag van die enthousiaste energieballekes door de gangen jumpen.

De hoeveelheid stof: almekinders dat is echt veel als je van drie jaargangen de lessen moet voorbereiden uit methodes die je nog niet kende. Een programma schrijven, lezen, spreken, luisteren én literatuur. En dat dan voor de jaarlaag 4 HAVO, 5 VWO en 6VWO en voor de onderdelen letterkunde, schrijfvaardigheid, leesvaardigheid, spreken en luisteren. Lessen voorbereiden, toetsen maken, correctiewerk. Dat valt allemaal enorm tegen. Er zijn weken dat ik geen middag of avond vrij heb, terwijl ik niet eens fulltime werk. Het zijn allemaal de consequenties van het werken op een nieuwe school in een arbeidsintensief vak.

Maar ik begin langzaamaan te wennen. Ik krijg steeds meer overzicht over de stof, over de leerlingen, over de gewoontes en regels op deze school. Bovenal heb ik gelukkig geweldige collega's die ik altijd aan kan klampen als ik iets niet weet, niet kan of niet heb.

Er is nog veel meer te vertellen: over een bloggende en twitterende directie (ja die bestaan echt), over de vele buitenschoolse activiteiten die georganiseerd worden, over de minimale inzet van ICT, over de op komst zijnde smartboards, maar daarover een andere keer.

Het vak van leraar kapotgemaakt?

NRC/Handelsblad heeft deze weken een rubriek over de centrale examens van het voortgezet onderwijs. Een verkorte versie daarvan staat op een speciaal examenblog . Leerlingen, journalisten, leraren en ex-leraren komen aan het woord over het examen van die dag. Ex-leraar en literair auteur Jan Siebelink gebruikte op 29 mei de hem geboden ruimte om zijn ongenoegen over onderwijsvernieuwingen te uiten. Slechts één alinea van zijn tekst bevat het gevraagde commentaar op het VMBO-examen Frans. Zijn bijdrage aan het examenblog kreeg dan ook als titel: 'Vak van leraar kapot gemaakt'.

De schaalvergroting in het onderwijs leidt volgens hem tot anonieme scholen met een vergadercultuur, clusterleiders en 'projecten kwaliteit'. Hij schreef: "De enige mensen die op een school iets te zoeken hebben zijn docenten en leerlingen. Ja, en een rector, twee conrectoren en een roostermaker". Maar ook: "De MAVO, een mooie kleinschalige school moest plaatsmaken voor het VMBO-t, gehuisvest op grootschalige scholengemeenschappen waar de kinderen verzuipen door gebrek aan aandacht en structuur". En: "de passie is uit veel leraren verdwenen. Hun vak is hun afgepakt.(...) Ik weet niet of we die wond ooit weer dichtkrijgen".

Afgelopen donderdag hadden wij in ons literair café de schrijver L.H. Wiener te gast. Bij de bespreking van zijn boek 'Nestor', haalde ook hij fel uit naar het huidige onderwijs. Volgens hem: "weet bijna geen leraar zonder kleerscheuren het einde te halen". Zie onderstaand filmpje dat ik tijdens die avond van hem maakte. Wiener is door NRC/Handelsblad gevraagd a.s. woensdag het HAVO-examen Engels te bespreken. Zijn bijdrage verschijnt op donderdag 4 juni (i.t.t. wat hij in het filmpje zegt) zowel in de papieren NRC als op het examenblog van diezelfde krant.

Prosumers van video: zet je leraar aan de schandpaal

Las gisteren bij Pierre Gorissen een bericht waarin hij schrijft uitgenodigd te zijn door de NCRV een eigen videokanaal te beginnen bij Nederland P. En dat blijkt niet 'Nederland Pierre' te zijn, maar 'Nederland Publiek'. De NCRV nodigt gericht mensen uit prosument (samentrekking van producent en consument) of zelfs omroepdirecteur te worden en Pierre is er daar een van.

Vandaag las ik dat TMF op hetzelfde idee is gekomen, maar zich daarbij vooral richt op jongeren. En hoe kun je dat beter doen dan ze uit te nodigen hun leraar lekker voor schut te zetten? Op deze TMF-website worden jongeren opgeroepen filmpjes te maken van leerlingen die de klas uitgestuurd worden. In dit bericht wordt zelfs beweerd dat daar een laptop mee te winnen valt. Behalve de eruitstuurfilmpjes, kun je bij TMF ook filmpjes inzenden van een ‘lekkere leraar’. Daarmee valt een avondje stappen voor de hele klas mee te winnen.

Moet je dit nu zien als een hedendaagse variant op de tekening hiernaast? Die werd in 1988 gemaakt door een Turkse leerling uit de allereerste klas waar ik ooit les aan gaf. Ik heb hem bewaard als herinnering aan die periode. En ja, hij lijkt op wie ik toen was: spits neusje, staartje, Turkse broek en blijkbaar zei ik toen erg vaak dat ik de baas was. Ja, je moet wat als je orde wil houden als beginnend leraar.

Die TMF-wedstrijd maakt het er voor de beginnende leraren van nu niet gemakkelijker op. Mijn tekening werd alleen gezien door die klas en dus niet door collega's, andere leerlingen, de hele wereld.

Ook is er nogal wat discussie over de strafbaarheid van deze actie. En er zijn zelfs léérlingen die hier aangeven dat het geen leuke noch een handige actie is van TMF. Gelukkig duurt het maar tot 19 september.

Masterlijke opleiding

Gisteren mijn eerste collegedag gehad bij de masteropleiding Nederlands bij Fontys. De opkomst voor alle masteropleidingen bleek overweldigend. Zo'n vijfhonderd docenten hadden zich ingeschreven. (in andere jaren waren dat er hooguit 150).

De deelnemers kwamen uit heel Nederland. Sommigen zelfs van uren reistijdverweg: uit Enkhuizen, Emmen, Maastricht. Reden: Fontys Tilburg blijkt de enige instelling in Nederland te zijn die een masteropleiding in deeltijd aanbiedt. Maar ook de mogelijkheid tot het aanvragen van een Plasterkbeurs is mogelijk een verklaring voor het hoge aantal inschrijvingen.

Die giga-opkomst was schrikken voor de docenten van Fontys. En improviseren geblazen (geef maar eens college in een zaal met 180 plaatsen aan zo'n 500 leerlingen). Maar dat bleken ze te kunnen. Na een korte instructie, waarbij de helft van de mensen moest staan, werd uiteengegaan in drie groepen.

De meeste studenten bleken uit het VO en PO te komen. De inschrijvingen uit het BVE-veld waren minimaal. Dat was eerder door de IB-groep ook al geconstateerd. Plasterk wil nog uitzoeken waar dat door komt. De gister veel gehoorde reden van die enkele ROC-docenten was: wij zijn niet geïnformeerd op onze school. Docenten uit VO en PO bleken vaak getipt of zelfs geadviseerd te zijn door hun directies, teamleiders of via interne communcatiekanalen.

In mijn 'klas' bij Nederlands zaten 35 studenten: oud (50+) en jong (19-), net afgestudeerd aan de tweedegraads opleiding of decennia her. Drie van een ROC, alle anderen uit het VO. Veel vrouwen, maar ook enkele mannen. En bijna iedereen gaf aan een verdieping van zijn vakinhoudelijke kennis te willen opdoen, klaar te zijn voor een nieuwe uitdaging.

Ik heb gesmuld van een college over argumentatieleer (wat een geweldige docent), veel geluisterd bij een college vakdidactiek en me verbaasd over het improvisatievermogen van de docenten algemene onderwijskunde (die alle 1stejaarsmasterstudenten tegelijk voor hun neus kregen).

Nee, ik heb me maar even niet gestoord aan het al of niet inzetten van ICT binnen deze opleiding. Dat zal in vervolgberichten mogelijk nog aan bod komen. Ik heb me voorgenomen me er niet aan te storen, maar me te richten op kansen. Voor het vak digitale vaardigheden heb ik een vrijstelling. Maar mij werd tijdens de intake wel gevraagd of ik misschien een college over literatuur en internet wilde geven. En over de inzet van web 2.0 daarbij, dacht ik meteen.

Wordt vervolgd.

Dag van de leraar

Op 5 oktober schijnt het de 'dag van de leraar' te zijn. Dat meldde de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL) vandaag in een nieuwsbrief. SBL organiseert die dag allerlei activiteiten in het Openluchtmuseum. Met de Dag van de Leraar wil deze stichting het imago van het leraarsvak verbeteren en het belang van goede leraren benadrukken door de beroepsgroep op een positieve manier onder de aandacht te brengen.

Zondag 5 oktober zijn er activiteiten voor en door docenten in het Openluchtmuseum in Arnhem en op 6 oktober is het de bedoeling dat er activiteiten op de scholen plaats vinden. Dus directies: mooie aanleiding om jullie leraren eens lekker te verwennen!

Het thema op 5 oktober is inspiratie. Leraren bieden andere leraren activiteiten aan als: wandelcoachen; goochelen tijdens lessen wiskunde; workshop de winst- en verliesrekening van je loopbaan (door Marc Vermeulen); workshop anders kijken anders doen; stoelmassage en nog heel veel meer. Hier vind je de rest van het programma en hier kun je je aanmelden voor een gratis kaartje voor 5 oktober.

Leren luisteren en zingen

Vandaag volgde ik een workshop boventoonzingen in een oud rioolgemaal. Een en ander werd georganiseerd door Theaterbroedplaats de Kwekerij in het kader van 'De zomer van Moerenburg'.
We begonnen de workshop met... luisteren. Je kunt namelijk pas iets zingen als je goed kunt luisteren, volgens Joep Huiskamp die de workshop gaf. Een bevlogen, rust uitstralende man. Wat een docent! Iedereen was diep onder de indruk. In nog geen twee uur tijd kreeg hij ons allemaal zo ver dat we boventonen konden horen en ze ook zelf konden produceren. En passant legde hij nog wat achtergronden uit, en kwam de hele klinkerdriekhoek voorbij, als basis voor het boventoonzingen.
Joep heeft o.a. op het Tilburgse conservatorium les gegeven aan professionele zangers. Maar vandaag een openbare les aan amateurs, toevallige belangstellenden.
Het begrip 'anyplace learning' kreeg een aparte invulling, leren in een rioolgemaal. Prachtige akoestiek daar. Dat was waarschijnlijk de reden dat de organisatie juist deze plek had uitgekozen. Een fantastische ervaring. Maar kijk en luister vooral zelf.



Dit is overigens de eerste keer dat ik een filmpje plaats bij Viddler i.p.v. bij Youtube. Een heel verschil. Viddler werkt sneller en accepteert meer MB tegelijk voor een filmpje. Of het embedden goed lukt, moet hierboven te zien zijn.

Geslaagd!

Zoonlief kreeg afgelopen woensdag de uitslag van zijn VMBO-examen: geslaagd! Voor ons was dat geheel onverwacht, want hij begon zijn centraal examen met de schoolexamencijfers: 5,6; 5,6; 5,6; 6,1; 5,8; 5,7. Wij noemden dat Russische roulette, hij noemde het kansberekening en energiebesparing. Verschil tussen Einstein en boomers ;-)?

Als ouder sluit ik hiermee een periode in het voortgezet onderwijs af. Een periode waarin ik me regelmatig verbaasd heb over
- de bestraffende sfeer in het VO met strenge regels, straf- en telaatkombriefjes
(zou dat echt zo moeten bij pubers?)
- het gebrek aan innovatiekracht van deze VO-school (en sommige docenten die daar nog trots op zijn ook...)
- een elektronische leeromgeving die nauwelijks gebruikt wordt door docenten
- toetsen waarvoor een hele klas minder dan een 3 haalt en waarbij de docent geen conclusies trekt voor zijn eigen gedrag.

Maar ook genoten heb van:
- de geweldig goede en strakke organisatie rondom ouderavonden, toetsen, rapporten, aan- en afwezigheidsregistratie (kom daar eens om bij de meeste ROC's)
- enkele docenten die met passie leerlingen door deze grillige hormoonfase heen coachen
- de streken die mijn zoon en zijn klasgenoten uitvroten met sommige, minder gepassioneerde, leraren ("Ben jij ook de baas van de gang dan?" "Ik dacht niet dat IK de klas uitging, JIJ bent toch degene die problemen heeft met die toestand hier?"). En natuurlijk kreeg hij daarvoor van de school -én van ons- op zijn donder.

Volgend jaar gaat zoonlief naar het ICT-lyceum van (mijn) ROC Midden-Brabant. Ik ben benieuwd wat ik daar als ouder ga meemaken...

Nederlands terug van weggeweest

Eindelijk komt er weer aandacht voor taalonderwijs binnen het MBO. Binnen alle onderwijsvernieuwingen van de laatste jaren was Nederlands weggezakt als ondersteunend vak dat geïntegreerd werd in beroepstaken.
Ook mijn ROC neemt initiatieven om het taalonderwijs weer op de kaart te krijgen. Er verscheen een taalnotitie, er zijn doelen gesteld en er zijn taalcoördinatoren aangesteld. Gisteren was de eerste bijeenkomst en ik was daarbij aanwezig. Oude discussies laaiden al snel op. Enkele uitspraken tijdens deze introductiebijeenkomst gehoord:

► als je Nederlands maar blijft integreren in beroepsvakken, dan verdwijnt het: als je vakken niet goed scheidt, dan ben je ze kwijt.
► Waarom is de term 'CEFR' (Common European FRamework) die ik net zonder spelfouten kon uitspreken, nu al weer vervangen door ERK (Europees ReferentieKader)?
► Laten we per opleiding vasstellen welke niveaus behaald moeten worden.
► Ik heb vooral behoefte aan voorbeelden van anderen
► Laten we nu maar gewoon toetsen aanschaffen, iedereen een intaketoets afnemen en daarna aan de slag met wegwerken van hiaten met veel ICT erbij.
► Mijn leerlingen willen onderhand wel weer eens onderwijs zonder die computer.
► Hè, hè, eindelijk een kans om grammatica en spelling weer op het rooster te krijgen.
► Laten we ze leren communiceren i.p.v. spelling en grammatica te geven. Als de leerlingen dat niet hebben leren beheersen in 8 jaar basisschool en 4 jaar middelbare school, waarom zouden wij het ze dan wel kunnen leren?
► Taal en rekenen zijn de basis van iedere onderwijssoort, óók van beroepsonderwijs

Heftige uitspraken en ik denk dan ook dat dit nog een leuke discussieclub kan worden. Energie en goede wil zat er in elk geval genoeg in. Na de bijeenkomst vertelde een docent techniek dat zijn directeur hem ooit vroeg of hij geen Nederlands wilde geven. Hij antwoordde toen: "Oh ja, lijkt me leuk, Nederlands was mijn goedste vak op de middelbare school. Ik ben wel een beetje lysdectisch, maar dat lijkt me geen probleem, want dat zijn de meeste leerlingen ook". Hij mocht techniek blijven geven.

Presentatie in het donker

De conferentie 'design4all', die afgelopen dagen in Maastricht werd gehouden ging -door een stroomstoring- als een nachtkaarsje uit. Aan het begin van de storing volgde ik een presentatie van Jan Jacobs over de 'Kenniskring 21ste eeuws onderwijstalent'. Ik schreef hierover al eerder op het blog van de conferentie.
Veel mensen vroegen vandaag hoe dat er dan uit zag, zo'n presentatie in het donker. Ik heb een heel klein filmpje gemaakt tijdens de presentatie om dat gevoel en dat beeld vast te leggen.

Onderwijs van overoverovermorgen?

Educatieve uitgeverij Malmberg startte een website waar leraren met elkaar in debat kunnen gaan en ideeën uit kunnen wisselen. Een eerste blik op de website leert dat het vooral VO gericht is, maar dat kan nog veranderen.
Malmberg geeft in een persbericht aan dat deze website een reactie is op het Dijsselbloemrapport waarin gesteld werd dat er te weinig is geluisterd naar de leraren zelf. Deze website biedt juist hun een podium.
De titel die de uitgever voor de website koos: 'onderwijs van morgen', is niet zo vooruitstrevend als onderwijsadviseur en weblogger Jef van de Hurk een paar jaar geleden voorzag met de titel van zijn weblog: 'onderwijs van overmorgen'. Het is wachten op iemand met een nóg vooruitziendere blik: 'onderwijs van overoveroverovermorgen?'.

Leerkracht van de 21e eeuw

Gisteren naar een zeer boeiende bijeenkomst geweest van de kenniskring leerkracht van de 21e eeuw. Wilde daar een verslagje van maken, maar Karin Winters en Wilfred Rubens waren me voor. Op hun blogs is een uitstekend verslag te lezen. Ik beperk me daarom hier tot enkele kleine aanvullingen.

We zijn nu twee keer bij elkaar geweest. De eerste bijeenkomst, waarin Marijke Kral gastspreker was, leidde voor mij tot de conclusie dat we onze energie niet moeten steken in het samenstellen van lijstjes met competenties die iedere docent zou moeten hebben. Er zijn namelijk via de verschillende onderzoeken al meer dan genoeg van dat soort lijstjes te vinden. En ze komen redelijk met elkaar overeen. Dat ligt er dus al.

Gastspreker van de tweede bijeenkomst, gisteren, was Alfons ten Brummelhuis. Hij eindigde met drie adviezen die uit meerdere onderzoeken naar voren kwamen:

1. Geef docenten de ruimte. Dit advies heb ik ook Wim Veen horen geven. Maar de vraag is wat precies bedoeld wordt met 'ruimte'. Is dat ruimte in tijd? Ruimte in bevoegdheid? Daar moeten wij een volgende keer eens goed over doorpraten
2. Docenten leren het meest van en aan elkaar.
3. Er moet ruimte zijn voor systematische reflectie, zodat docenten scherp krijgen wat het hun oplevert.

Ik beperk me hier verder tot enkele foto's. De kwaliteit laat te wensen over, want gemaakt met telefoon. Maar het geeft wel een beeld van de bijeenkomst alsook een blik op het tafelkleed met de aantekeningen van tafeldame Karin én een kleine tegemoetkoming aan haar wens om tot alohadanseres gepimpt te worden.

Tribunaal voor leraren?

Al geruime tijd zijn er websites waarop consumenten oordelen kunnen plaatsen over producten, hotels, of over vakanties. Sinds kort is er ook een website waarop leerlingen beoordelingen van scholen en zelfs van individuele leraren kunnen posten: http://www.beoordeelmijnleraar.nl/. De beoordelingen zijn anoniem en worden ongecensureerd geplaatst. Het lijkt me heerlijk om leerling te zijn en op deze manier je ‘verhaal te halen’. Maar het lijkt me een ramp als je leraar bent en je wordt hier publiekelijk te kakken gezet.



De initiatiefnemers van de site zeggen dat dat niet de bedoeling is. Zij geven als uitleg:

Beoordeelmijnleraar.nl is een platform voor leerlingen om te horen en gehoord te worden. Iedereen wil gehoord worden, zeker wanneer het gaat om belangrijke zaken zoals onderwijs. Het interessante is dat ongeveer 70% van de beoordelingen op een dergelijke site positief zijn. Dit geeft aan dat een groot deel van de leerlingen de site gebruikt om positieve kritiek op de kwaliteit van hun onderwijs te leveren en dus niet als ‘uitlaatklep’.De site is een zelfregulerend medium zoals het na verloop van tijd betrouwbaar gebleken Wikipedia.nl. Beoordeelmijnleraar.nl is een beoordelingssite waar niet alleen jij maar ook je leraar wat aan kan hebben.

Natuurlijk heb ik even gekeken hoe 'mijn' scholen: het ROC Midden-Brabant (ROC MB) en het Midden-Brabant College (MBC) ervan af komen. Bij het MBC zijn drie leraren beoordeeld. Ze komen er goed vanaf: link. Van het ROC MB is nog geen enkele leraar op het hakblok gelegd. Al is er al wel een richting schandpaal (of erepodium?) gedragen: link.

Ook scholen kunnen een cijfer krijgen. Het MBC krijgt een 10 van drie mensen. Onduidelijk is wie deze stemmers zijn. Het kunnen even goed leraren zijn die hun school op deze manier frauduleus in een positief daglicht willen zetten. Het ROC Midden-Brabant scoort minder hoog: link. Maar dat cijfer is slechts gebaseerd op twee beoordelaars, die nota bene ook hun naam niet hebben willen opschrijven. Niet eens een fakenaam. Dáár zouden ze van mij nou een onvoldoende voor krijgen.

Het Brabants dagblad schreef ook een artikel over deze site.